Website toegankelijkheid: wat WCAG van je vraagt en hoe je begint

Het korte antwoord: een toegankelijke website is bruikbaar voor iedereen, ook voor mensen met een visuele, motorische, auditieve of cognitieve beperking. De internationale norm daarvoor is WCAG, de Web Content Accessibility Guidelines van het W3C. Voor de meeste organisaties is niveau AA de maatstaf, en sinds de Europese toegankelijkheidswet in juni 2025 van kracht werd, is dat voor een deel van de bedrijven ook wettelijk verplicht.

Voor wie maak je je website toegankelijk?

Bij toegankelijkheid denken veel mensen alleen aan blinde bezoekers. De groep is veel breder. Denk aan iemand die kleurenblind is, iemand met een tremor die geen muis kan gebruiken en alles met het toetsenbord doet, iemand die slechthorend is en een video zonder ondertiteling niet kan volgen, of iemand met dyslexie die vastloopt op lange, ingewikkelde zinnen. En dan zijn er de tijdelijke situaties: een gebroken arm, een telefoon in fel zonlicht, een oudere bezoeker voor wie kleine grijze tekst op een witte achtergrond onleesbaar is.

Wat je voor die groepen verbetert, maakt de site voor iedereen beter. Goed contrast leest prettiger, duidelijke koppen maken een pagina scanbaar en een formulier met heldere foutmeldingen wordt vaker ingevuld. Toegankelijkheid en gebruiksvriendelijkheid liggen in de praktijk dicht bij elkaar.

Wat is WCAG?

WCAG is een set richtlijnen van het World Wide Web Consortium, de organisatie achter de webstandaarden. De richtlijnen zijn opgesteld als toetsbare succescriteria: per criterium kun je vaststellen of je site eraan voldoet. De versies die je tegenkomt zijn 2.1 uit 2018 en 2.2 uit 2023; 2.2 bouwt voort op 2.1 en voegt een aantal criteria toe.

De vier principes

Alle criteria zijn ondergebracht onder vier principes:

• Waarneembaar. Informatie moet op meer dan een manier waar te nemen zijn: een afbeelding heeft een tekstalternatief, een video heeft ondertiteling, tekst heeft genoeg contrast.
• Bedienbaar. Alles moet te bedienen zijn zonder muis, er mag niets knipperen dat aanvallen kan uitlokken, en bezoekers krijgen genoeg tijd.
• Begrijpelijk. Tekst is leesbaar, de site gedraagt zich voorspelbaar en formulieren helpen bij het voorkomen en herstellen van fouten.
• Robuust. De code is zo opgebouwd dat hulpmiddelen zoals schermlezers de inhoud goed kunnen uitlezen.

De niveaus A, AA en AAA

Elk criterium heeft een niveau. A is het minimum: zonder deze punten is de site voor sommige mensen simpelweg onbruikbaar. AA is het niveau dat wetgeving en overheden vrijwel altijd als eis stellen. AAA is het hoogste niveau en wordt zelden voor een hele site nagestreefd, omdat sommige criteria voor bepaalde inhoud niet haalbaar zijn. Als iemand zegt dat een site WCAG-proof moet zijn, wordt in de praktijk bijna altijd niveau AA bedoeld.

Wanneer is toegankelijkheid verplicht?

Overheidsorganisaties in Nederland zijn al sinds 2018 verplicht hun websites en apps toegankelijk te maken en daar een toegankelijkheidsverklaring over te publiceren. Voor bedrijven kwam daar de European Accessibility Act bij, de Europese toegankelijkheidsrichtlijn die sinds 28 juni 2025 geldt. Die richt zich op een aantal producten en diensten voor consumenten, waaronder webshops en andere vormen van online verkoop, bankdiensten, e-books en boekingen voor personenvervoer.

Micro-ondernemingen die diensten leveren, met minder dan tien medewerkers en een jaaromzet of balanstotaal van maximaal twee miljoen euro, zijn uitgezonderd. Valt je bedrijf daarbuiten en verkoop je online aan consumenten, dan is de kans groot dat de regels voor jou gelden. De technische maatstaf daarbij sluit aan op WCAG niveau AA. Twijfel je of het op jouw situatie van toepassing is, laat dat dan juridisch toetsen; dit artikel is een uitleg, geen juridisch advies.

Ook als je niet verplicht bent, is het verstandig. Je sluit geen klanten uit, en veel toegankelijkheidspunten helpen ook je vindbaarheid: tekstalternatieven bij afbeeldingen, een logische kopstructuur en beschrijvende linkteksten zijn precies wat zoekmachines nodig hebben om je pagina te begrijpen.

Zelf controleren: tien punten voor een middag

Een volledige WCAG-audit is specialistenwerk, maar de meest voorkomende problemen vind je zelf. Loop deze punten na op je homepage, een dienstpagina en je contactformulier:

• Contrast. Gewone tekst heeft op niveau AA een contrastverhouding van minimaal 4,5:1 nodig, grote tekst 3:1. Lichtgrijze tekst op wit haalt dat vaak niet. Hoe kleur hierin meeweegt, lees je in waarom kleurkeuze in webdesign cruciaal is.
• Toetsenbord. Leg je muis weg en druk op Tab. Kom je bij elke link, knop en elk formulierveld, in een logische volgorde?
• Zichtbare focus. Zie je tijdens het tabben steeds waar je bent? Een ontwerp dat de focusrand weghaalt, laat toetsenbordgebruikers in het donker tasten.
• Tekstalternatieven. Heeft elke informatieve afbeelding een alt-tekst die beschrijft wat erop staat? Puur decoratieve afbeeldingen krijgen juist een lege alt-tekst.
• Koppen. Een H1 per pagina, daaronder H2 en H3 in logische volgorde. Schermlezergebruikers navigeren op die koppen.
• Linkteksten. "Klik hier" en "lees meer" zeggen buiten hun context niets. Een link moet zelf vertellen waar hij heen gaat.
• Formulieren. Heeft elk veld een zichtbaar label, en niet alleen grijze voorbeeldtekst die verdwijnt zodra je typt? Leggen foutmeldingen uit wat er mis is?
• Inzoomen. Zoom in tot 200 procent. Blijft alles leesbaar zonder dat tekst over elkaar valt?
• Video en audio. Ondertiteling bij video met gesproken tekst, en geen geluid dat vanzelf start.
• Kleur als enige signaal. Een verplicht veld dat alleen rood wordt, mist iedereen die rood en groen slecht onderscheidt. Voeg tekst of een icoon toe.

Leesbaarheid van de tekst zelf telt ook mee: lettergrootte, regelafstand en regellengte bepalen of iemand een pagina uitleest. Daarover meer in typografie: waarom is dit zo belangrijk.

Waar het meestal misgaat

• Een toegankelijkheidsplugin als oplossing. Een knopje dat de letters groter maakt of het contrast omzet, lost problemen in de code niet op. Een schermlezer heeft er niets aan.
• Toegankelijkheid achteraf. Repareren na oplevering kost meer dan het meenemen in ontwerp en bouw. Contrast, focusstijlen en kopstructuur kies je het goedkoopst in de ontwerpfase.
• Alleen automatisch testen. Testtools vinden een deel van de problemen, zoals ontbrekende alt-teksten en te laag contrast. Of de tabvolgorde logisch is of een foutmelding begrijpelijk, test je alleen met de hand.
• Nieuwe inhoud zonder afspraken. Een site kan bij oplevering in orde zijn en een jaar later niet meer, omdat er afbeeldingen zonder alt-tekst en pdf's zonder structuur bij zijn gekomen.

Veelgestelde vragen

Wat is het verschil tussen WCAG 2.1 en 2.2?

WCAG 2.2 neemt vrijwel alle criteria van 2.1 over en voegt er een aantal aan toe, onder meer over de minimale grootte van klikbare elementen, focus die niet achter andere elementen mag verdwijnen en inlogprocessen zonder geheugentests. Wie aan 2.2 voldoet, voldoet ook aan 2.1.

Kan een website volledig toegankelijk zijn?

Je kunt voldoen aan alle criteria van niveau AA, en dat is een realistisch doel. Volledig toegankelijk voor elke denkbare situatie bestaat niet, maar het verschil tussen een site die voldoet aan AA en een site die er niet naar kijkt, is voor veel bezoekers het verschil tussen wel en niet kunnen bestellen.

Helpt toegankelijkheid ook voor SEO?

Indirect wel. Zoekmachines lezen een pagina een beetje zoals een schermlezer: ze hebben baat bij tekstalternatieven, een logische kopstructuur, beschrijvende links en nette code. Een toegankelijke site is daardoor meestal ook beter te begrijpen voor Google.

Hoe lang duurt het om een bestaande site toegankelijk te maken?

Dat hangt af van hoe de site gebouwd is. Contrast en alt-teksten zijn vaak snel opgelost. Zit het probleem in de opbouw van menu's, formulieren of een thema dat niet met het toetsenbord werkt, dan is het meer werk en soms verstandiger om die onderdelen opnieuw te bouwen.

Wil je een site die vanaf het ontwerp rekening houdt met contrast, toetsenbordbediening en leesbaarheid? Bekijk hoe wij webdesign aanpakken.